آیین های نوروز در ایران

آیین های نوروز در ایران

زمان خواندن: دقیقه 16
امتیاز کاربران:
امتیاز 0 از 4
دسته بندی: آیین سنتی, نوروز
آیین های نوروز در ایران
رزرو هتل های ایران با یک کلیک

مراسم عید نوروز در ایران

نوروز اولین روز سال خورشیدی، برابر با یکم فروردین ماه می باشد. جشن نوروز یکی  از کهن ترین جشن های به جا مانده از ایران باستان است.

زمان و منشأ پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست. به روایتی رواج نوروز در ایران به زمان حمله کوروش بزرگ به بابل یعنی سال ۵۳۸ باز می گردد.

در ادامه به معرفی نوروز، آیین های نوروز در ایران و نوروز در ایران باستان خواهیم پرداخت.

خانه تکانی

خانه تکانی یکی از آیین های نوروز در ایران است که مردم اکثر مناطقی که نوروز را جشن می گیرند آن را انجام می دهند. ایرانیان هرساله در خانه تکانی، به گرد گیری دیوارهای خانه، غبارروبی، زدودن سیاهی ها از روی اسباب ها و دیوارهای های خانه، دور ریختن وسایل خانه و نو کردن آن ها در سال جدید می پردازند. در کشورهای مختلف ازجمله، تاجیکستان، افغانستان و جمهوری آذربایجان، این آیین برگزار می شود.

سفره های نوروزی

چیدن سفره های نوروزی یکی دیگر از آیین های نوروز در ایران است که در بین مردمی که نوروز را جشن می گیرند مشترک است. سفره نوروزی یا همان سفره هفت سین دارای دو نوع مواد هستند:

الف: اجناسی در سفره هفت سین که جنبه نمادین و سمبولیک دارند، مثل سیر، سیب، سرکه و…

ب: مواد و اشیایی که جنبه پذیرایی و خوراکی دارند. مثل آجیل، شیرینی و…

در سفره هفت سین هفت چیز قرار داده می شود که با حرف سین آغاز می شود، مانند سیر، سنجد، سرکه و… هریک از سین های سفره هفت سین به معنای خاصی نسبت داده شده. مثلا سیب نماد زیبایی و تندرستی است، سکه نماد رزق و روزی است و سنجد نماد عشق و محبت. یکی از اجزای اصلی سفره هفت سین تخم مرغ رنگ شده و آیینه می باشد، که البته این چیز ها فقط جنبه زیبایی و نمادین دارند. اما سایر چیز ها مثل آجیل و شیرینی برای پذیرایی از مهمانان بوده است. شما می توانید در مقاله ی سین های سفره هفت سین مطالب بیشتری در مورد سفره هفت سین مطالعه کنید.

تخم مرغ رنگ شده،سفره هفت سین

دید و بازدید در عید نوروز

یکی از مراسم عید نوروز در ایران، دید و بازدید در میان ایرانیان است. در فرهنگ اسلامی آمده است که اگر کسی مومنی را زیارت کند گویی خدا را زیارت کرده و اگر کسی در راه دیدن مومن با مشکلی رو به رو شود، خداوند هفتاد مشکل او را برطرف خواهد کرد.

نو پوشی و تمیز پوشی

یکی دیگر از آیین های نوروز در ایران به تن کردن لباس نو و تمیز است که از ارزش های بزرگ اسلام به حساب می آید. همچنین دست دادن و مصاحفه یکی دیگر از آداب عید نوروز است.

عیدی دادن به دیگران در عید نوروز

از دیگر مراسم عید نوروز در ایران که همواره وجود داشته، هدیه دادن (عیدی دادن) به کوچک تر هاست که بسیار سنت شایسته ای است.

جشن نوروز در ایران باستان

نوروز در ایران باستان به پیشینه، آداب و رسوم و رویدادهای مربوط به نوروز در ایران باستان می پردازد. قدمت جشن نوروز به زمان های پیش از شکل گیری ایران و قبل از دوره هخامنشیان و مادها باز می گردد.

نوروز

نوروز در اسطوره ها

در بعضی از متن های کهن ایران از جمله تاریخ طبری و شاهنامه فردوسی، جمشید و در برخی از متون، کیومرث به عنوان پایه گذار نوروز معرفی شده است. در شاهنامه پدید آوری نوروز بدین گونه روایت شده که: جم در حال عبور از آذربایجان، بر روی تخت جمشیدی ارگ جمشید در آنجا فرود آمد و با تاجی زرین بر روی تخت نشست و هنگامی که نور خورشید به تاج زرین او رسید، جهان نورانی شد و مردم آن روز را روز نوو جم را جمشید نامیدند. نوروز روز پیروزی جمشید بر دیوان که نماد پلیدی هایی مثل سرما، تاریکی، خشونت و جهالت بوند. عروج جمشید و کیخوسرو در این روز اتفاق افتاد و تفاسیر گوناگونی را به همراه داشت. جمشید در این روز جهان غیبت را در جام جهان نما مشاهده کرد. جام جهان نما همان جامی است که کیخسرو در آن جای بیژن را مشاهده نمود و رستم را به دنبالش فرستاد.

نوروز در زمان هخامنشیان

در اصل در سنگ نوشته هایی که از دوره هخامنشیان به جای مانده، مستقیما اشاره ای به برگزاری جشن نوروز نشده است، اما می توان از آن ها برداشت کرد که هخامنشیان با جشن های نوروز آشنا بودند.

برخی از مردم گمان می کنند که کوروش بزرگ، نوروز را در سال ۵۳۸ (قبل از میلاد)، جشن ملی اعلام کرد و در این روز برای ترفیع سربازان، پاک سازی خانه های شخصی و مکان های همگانی برنامه هایی اجرا می شد. از این رو این آیین ها در زمان پادشاهان بعدی هخامنشی نیز برگزار می شد. همچنین در زمان داریوش یکم، مراسم باشکوهی به مناسبت فرارسیدن نوروز برگزار می شد. داریوش اول سکه ای از جنس طلا ضرب می نمود که در یک سوی آن سربازی در حال تیر اندازی بود.

پژوهشگرانی چون کرفتر، هرتسفلد، اردمن، گیرشمن و پرادا، معتقد اند که تخت جمشید برای انجام مراسم نوروز ساخته شده است. این در حالی است که دیگر پژوهشگران، همچون نیلاندر، موسوی و کامایر، هرگونه مدرک برای جشن گرفتن نوروز در دوره هخامنشی را انکار کردند.

در این دوران (دوران هخامنشی)، جشن نوروز در بازه زمانی بین ۲۱ اسفند تا ۱۹ اردیبهشت ماه برگزار می شد.

نوروز در زمان ساسانیان و اشکانیان

در دوران اشکانیان و ساسانیان جشن نوروز گرامی داشته می شد. در زمان این سلسله جشن های متعددی در طول سال برگزار می شد که نوروز و مهرگان مهم ترین آنها بود. در دوران ساسانیان برگزاری جشن نوروز چند روز به طول می انجامید و به دوره نوروز بزرگ (نوروز عامه) و نوروز کوچک (نوروز خاصه) تقسیم می شد. نوروز کوچک به مدت ۵ روز از یکم تا پنجم فروردین ماه گرامی داشته می شد و روز ششم فروردین، جشن نوروز بزرگ برپا می شد.  در هریک از روزهای نوروز عامه، طبقه ای طبقات مردم به دیدن شاه می رفتند و شاه با گئش فرا دادن به سخنان آنها برای حل مشکلاتشان دستور صادر می کرد. شاه در روز ششم حق طبقات مختلف را ادا می کرد و در این روز، تنها نزدیکان شاه  به حضور وی می آمدند.

بر اساس شواهد موجود، می توان دریافت که در دوران ساسانی ساله های کبیسه رعایت نمی شد. روز برگزاری مراسم جشن نوروز در هر دوره ۴ ساله، یک روز از موعد اصلی خود عقب می ماند، در نتیجه زمان نوروز در این دوره همواره ثابت نبود و در فصل های گوناگون جاری بود.

در دوران ساسانیان، ۲۵ روز قبل از آغاز بهار، انواع حبوبات و غلات مثل گندم، جو، برنج، نخود، لوبیا و ارزن می کاشتند و تا روز شانزدهم فروردین آن ها را پابرجا نگه می داشتند و هرکدام از این گیاهان که بارورتر شود، محصول بهتری در آن سال خواهد داد. همچنین در دوران ساسانیان متداول بود که در بامداد نوروز، مردم به یکدیگر آب بپاشند. از زمان هرمز اول مرسوم شد که در شب نوروز مردم آتش روشن کنند. از زمان هرمز دوم، رسم دادن سکه به عنوان عیدی متداول شد.

جشن نوروز در دوران معاصر

پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، عده ای از روحانیون به بدگویی از نوروز و مخالفت با آیین های آن پرداختند، اما وقتی که دلبستگی شدید مردم به این جشن را دیدند، دم فروبستند.

تا پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شروی، ایران تنها کشوری بود که نوروز را به عنوان جشن ملی در تقویم خود داشته، البته افغانستان هم بصورت متناوب این جشن را داشته است.

با استقلال کشور های آسیای میانه، جمهوری قرقیزستان، آذربایجان و سایر کشور ها نوروز را جشن ملی خود اعلام کردند. جشن عید نوروز همواره به عنوان یک میراث فرهنگی و جشن ملی در دوران معاصر همواره مورد توجه ایرانیان قرار گرفته و هرساله برگزار می شود. مدتی برپاداشتن جشن نوروز به صورت آشکار در برخی از کشور ها توسط برخی حکومت ها  ممنوع بوده است. برای مثال حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز در برخی از کشورها مانند ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان ممنوع بوده و این ممنوعیت تا زمان میخائیل گورباچف ادامه داشت. به همین دلیل مردم این کشور ها نوروز را به طور پنهانی جشن می گرفتند، یا برخی برای جلب موافقت مقامات محلی، بر روی نوروز نام دیگری می گذاشتند، مثلا در کشور تاجیکستان، مردم با اطلاق «جشن لاله» سعی بر این داشتند تا آیین های عید نوروز را بدون مخالفت مقامات دولتی به جای آورند. در کشور افغانستان نیز، در دوران حکومت طالبان، برگزاری مراسم عید نوروز ممنوع بود و این حکومت فقط تقویم هجری قمری را با رسمیت می شناخت. تا قبل از سال ۲۰۰۰ میلادی، نوروز در کشور ترکیه ممنوع بود و برگزاری جشن نوروز با بازداشت کردها توسط نیروهای امنیتی ترکیه ای همراه بود. در سال های اخیر، جشن نوروز جهان گیر شده است. مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۱۰ روز ۲۱ مارس مصادف با یکم فروردین ماه را روز جهانی نوروز اعلام کرد.

نتیجه گیری:

جشن نوروز یکی از سنن قدیمی ایرانیان است که هرساله برپا می شود.
عیدی دادن به کوچک ترها، خانه تکانی، چیدن سفره هفت سین، دید و بازدید و لباس نو به تن کردن از آیین های نوروز در ایران می باشد که در بین مردم مرسوم است.
بسیاری از کشورها مثل قرقیزستان، جمهوری آذربایجان و… عید نوروز را جشن می گیرند اما به گونه های مختلف.

امیدواریم مسافر سلام توانسته باشد تمام اطلاعات لازم را دراختیار شما عزیزان قرار داده باشد.

آیا از این مقاله راضی بودید؟
اشتراک گذاری:
فریبا غلامی نژاد

امتیاز کاربران

  • زهرا تعلیمی

    مقاله ی خوب و کاملی بود. با خیلی از آیین مردم ایران برای نوروز، که اطلاعی ازش نداشتم توی این مقاله آشنا شدم.

    فلش/پیکان
نظر شما درباره این موضوع
نام و نام خانوادگی:
آدرس ایمیل:
میزان رضایت شما:

👇🏻 مسافرسلام را اینجا بشناسید 👇🏻

برای اطلاع از آخرین تخفیفات هتل ها، ترفندهای سفر و آشنایی با بکرترین جاذبه های ایران در شبکه های اجتماعی در کنار ما باشید.
درخواست تماس
تلفنی رایگان
درخواست تماس تلفنی رایگان
  • شماره تماس شما:
  • نام و نام خانوادگی شما: