خطرات چهارشنبه سوری

خطرات چهارشنبه سوری

زمان خواندن: دقیقه 25
امتیاز کاربران:
امتیاز 0 از 4
دسته بندی: آداب و رسوم
خطرات چهارشنبه سوری
رزرو هتل های ایران با یک کلیک

چهارشنبه‌‌ سوری که با نام‌های جشن چهارشنبه پایان سال و شب چهارشنبه سرخ نیز شناخته می‌شود یکی از جشن‌های ایرانی است که در شب واپسین چهارشنبه سال (از غروب سه‌شنبه) برای پیش درآمد یا پیشواز نوروز برگزار می‌شده و آمیزه‌ای از چند آیین گوناگون است. سوری به معنی سرخی است و اشاره به سرخی آتشی دارد که در این روز می‌افروخته‌اند.

در شاهنامه فردوسی اشاره‌هایی درباره بزم چهارشنبه‌ای در نزدیکی نوروز وجود دارد که نشان‌دهنده کهن بودن این جشن است. مسافرسلامی‌های عزیز می‌توانید چهارشنبه‌ سوری در شاهنامه را مطالعه فرمایید. مراسم سنتی مربوط به این جشن ملی، از دیرباز در فرهنگ سنتی مردمان ایران زنده نگاه داشته شده‌ است.

آیین های چهارشنبه‌ سوری

 آتش‌افروزی

عنصر بنیادین آیین جشن چهارشنبه‌ سوری، عنصر آتش است. در مناطق گوناگون ایران در شب چهارشنبه‌ سوری گاه سه کپه آتش (به نشانه سه پند بزرگ ایرانیان باستان: پندارنیک، کردارنیک و گفتارنیک) یا هفت کپه آتش (به نشانه هفت امشاسپندان) فراهم می‌کنند. از روی آتش می‌پرند و در هنگام پریدن این شعر را می‌خوانند.
زردی من از تو
سرخی تو از من
سرخی آتش مال ما
زردی ما مال شما
گل چهارشنبه‌ سوری
درد و بلا رو ببری

آتش افروزی
سال نو-کوزه نو

ایرانیان در شب چهارشنبه‌ سوری کوزه‌های سفالی کهنه را بالای بام خانه برده، به زیر افکنده و آن‌ها را می‌شکستند و کوزه نویی را جایگزین می‌ساختند. که این رسم اکنون نیز در برخی از مناطق ایران معمول است و بر این باورند که در طول سال بلاها و قضاهای بد در کوزه متراکم می‌گردد که با شکستن کوزه، آن بلاها دور خواهد شد.

سال نو کوزه نو

آجیل مشکل گشا چهارشنبه سوری

در گذشته پس از پایان آتش‌افروزی، اهل خانه و خویشاوندان گرد هم می‌آمدند و آخرین دانه‌های نباتی مانند: (تخم هندوانه، تخم کدو، پسته، فندق، بادام، نخود، تخم خربزه، گندم و شاهدانه) را که از ذخیره زمستان باقی مانده بود، روی آتش مقدس بو داده و با نمک تبرک می‌کردند و می‌خوردند. آنان بر این باور بودند که هر کس از این معجون بخورد، نسبت به افراد دیگر مهربان‌تر می‌گردد و کینه و رشک از وی دور می‌گردد. امروزه اصطلاح نمک گیر شدن و نان و نمک کسی را خوردن و در حق وی خیانت نورزیدن، از همین باور سرچشمه گرفته شده است.

آجیل چهارشنبه سوری

فال گوشی و گره گشایی

یکی از رسم‌های چهارشنبه سوری این است که در آن دختران جوان نیت می‌کنند، پشت دیواری می‌ایستند و به سخن رهگذران گوش فرا می‌دهند و سپس با تفسیر این سخنان پاسخ نیت خود را می‌گیرند.

رقص با آتـــش

امروزه در شهرهای سراسر جهان که جمعیت ایرانیان در آن‌ها زیاد است، آتش‌بازی و انفجار ترقه‌ها و فشفشه‌ها نیز متداول است. در سال های اخیر، رسانه‌های ایران توجه بیشتری به خطرات احتمالی ناشی از این مواد نشان می‌دهند.
البته مراسمی که امروزه برپا می‌شود به طوری کلی متفاوت با آن روزگار است چون از نظر زرتشتیان آتش نماد مقدسی است و پریدن از روی آن به نوعی بی‌احترامی به آن نماد تلقی می‌شود. جشن آتش در واقع پیش درآمد جشن نوروز است که نویددهنده رسیدن بهار و تازه شدن طبیعت است.
جشن سور از گذشته بسیار دور در ایران مرسوم بوده است که جشنی ملی و مردمی است و چهارشنبه سوری نام گرفته است که طلایه‌دار نوروز است.

رقص در آتش

گره گشایی

کسانی که بخت ایشان گره خورده و گره‌ای در کارشان روی داده است چاره‌ای جز آن ندارند که شب چهارشنبه سوری گوشه دستمالی یا چارقدی یا گوشه دیگر از جامه خود و یا پارچه‌ای را گره زنند و بر سر راهی بایستند و از اولین کسی که بر ایشان گذشت خواستار شوند که آن گره را بدست خود بگشاید.

قاشق زنی

در این رسم دختران و پسران جوان، چادری بر سر و روی خود می‌کشند تا شناخته نشوند و به در خانه دوستان و همسایگان خود می‌روند. صاحبخانه از صدای قاشق‌هایی که به کاسه‌ها می‌خورد به در خانه آمده و به کاسه‌های آنان آجیل چهارشنبه سوری، شیرینی، شکلات، نقل و… می‌ریزند.

شال انداختن

پس از خاموشی آتش و کوزه شکستن و فالگوشی و گره گشایی و قاشق زنی جوانان، نوبت به شال اندازی می‌رسد. جوانان چندین دستمال حریر و ابریشمی را به یکدیگر گره زده، از آن طنابی رنگین به بلندی سه متر می‌سازند. آنگاه از راه پلکان خانه‌ها یا از روی دیوار، آن را از روزنه دودکش وارد منزل می‌کنند و یک سر آن را خود در بالای بام در دست می‌گیرند، آنگاه با چند سرفه بلند صاحبخانه را متوجه ورودشان می‌سازند. صاحبخانه که منتظر آویختن چنین شال هایی هست، به محض مشاهده طناب رنگین، آنچه قبلاً آماده کرده، در گوشه شال می‌ریزد و گره‌ای بر آن زده، با یک تکان ملایم، صاحب شال را آگاه می‌سازد که هدیه سوری آماده است. آنگاه شال انداز شال را بالا می‌کشد.

دفع چشم زخم و بخت گشایی

برای بخت گشایی در شب چهارشنبه سوری تدابیری معمول است و از همه شگفت‌تر آن است که به دباغ خانه می‌روند و از آب دباغ خانه اندکی بر می‌دارند و با خود به خانه می‌آورند و برای گشوده شدن بخت بر سر می‌ریزند.

قلیا سودن

یکی از وسایل دفع جادو در شب چهارشنبه سوری قلیا سودن است. اندکی قلیای خشک در هاون برنجین کوچکی می‌ریزند و هفت دختر نابالغ دسته می‌زنند و با آب می‌سایند و روی آن بول می‌کنند و آن آب را در چهارگوشه صحن خانه‌ای که آن را جادو کرده‌اند می‌ریزند و یقین دارند که به همین تدبیر جادو باطل می‌شود.

کندر و خوشبو

یکی دیگر از آداب چهارشنبه سوری آن است که زنان بر در دکان عطاری می‌روند و از او کندر می‌خواهند و تا عطار برود بیاورد فرار می‌کنند. این دکان باید رو به قبله باشد. سپس به دکان دیگری که رو به قبله باشد می‌روند و خوشبو می‌خواهند که همان اسپند است و چون عطار پی آن برود باز می‌گریزند و سپس به دکان سومی که رو به قبله باشد می‌روند و مقداری کندر و اسپند می‌خرند و در خانه برای دفع چشم زخم و حل مشکل خود دود می‌کنند.

کندر و خوش بو

آش بیمار

در خانه‌ای که بیمار دارند در شب چهارشنبه سوری برای شفا او آشی می‌پزند به نام آش بیمار یا آش امام زین العابدین (ع) که با یک ظرف مسی و قاشق به در خانه همسایه رفته و با قاشق به روی قابلمه زده و همسایه وجداناً موظف است چیزی که به توان در آش ریخت را که در خانه موجود دارد به او بدهد.

آش بیمار

آداب و رسوم چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف ایران در قرون گذشته

در اینجا به اختصار آداب و رسوم چند شهر را شرح می دهیم.

تهران: کامل‌ترین مجموع آداب چهارشنبه سوری بوده است و مردم تهران تمام رسوم متداول را حفظ کرده‌اند.

شیراز: آتش افروختن در معابر و خانه‌ها، فالگوش، اسپند سوختن، نمک گرد سر گرداندن. در موقع اسفند دود کردن و نمک گردانیدن اوراد مخصوصی است که زنان میخوانند. قلمرو چهارشنبه سوری در شیراز صحن بقعه شاه چراغ است و در آنجا نیز توپ کهنه ای است که مانند توپ مروارید تهران، زنان از آن حاجت میخواهند.
کرمانشاه: مراسم چهارشنبه سوری در کرمانشاه چندان جالب نیست و تنها چیزی که مرسوم است همان پریدن از روی آتش است.
اصفهان: در اصفهان آتش افروختن در معابر، کوزه شکستن، فالگوش، گره گشایی و… کاملاً متداول است و تمام آن آدابی که در تهران معمول است در اصفهان نیز رواج دارد و شکوه شب چهارشنبه سوری در اصفهان از تمام شهرهای ایران بیشتر است.

مشهد: در شهر مقدس مشهد گره گشایی، آتش افروختن، کوزه شکستن و آتش بازی متداول است و علاوه بر آن تفنگ خالی کردن نیز معمول است و در هر خانه ای یکی دو تیر تفنگ می اندازند. در سایر شهرهای خراسان نیز چنین است.

ایرانیان بیرون از ایران به ویژه در اروپا و آمریکا و کانادا چند دهه است که جشن‌های نوروزی را از جمله چهارشنبه سوری به صورت گروهی برگزار می‌کنند.

نسل جدید ایران، از آیین های این جشن شناخت چندانی ندارند.

چهارشنبه سوری دیروز، چهارشنبه سوزی امروز

پریدن از روی آتش یک آیین پر نشاط خانوادگی و فامیلی بوده است که در واقع با هر بار انجام آن، از خدای یگانه، استمداد سلامتی می‌شود. ولی آن ستیزه‌ها و برگزیدن راه آسان، نسخه‌ای نبود که به فراموشی این آیین ایرانی مبدل شود بلکه این آیین قابل ویرایش ایرانی را ناخواسته به دست اغیار سپردیم تا آنان ویرایش دلخواه خود را بر آن اعمال کنند.

چهارشنبه سوری در قدیم

اینک شاهد این هستیم که این سنت کهن به رفتارهای خشونت بار و تنفر انگیز و بیگانه مبدل شده است و بیننده آگاه به فرهنگ چهارشنبه سوری، اذعان خواهد داشت که منفجر کردن بمب‌های صوتی و آزار و اذیت‌های بیمارگونه، بیشتر به بد مستی اراذل و اوباش شباهت دارد تا به آیین مهرورزی و خردمندانه چهارشنبه سوری. در این روزگار مردمی را می‌بینیم که خشن‌ترین لباس‌های خود را می‌پوشند و با ظاهری شبیه به رمبو، بمب‌های صوتی می زنند.

چهارشنبه آخر سال جزو اعیاد بزرگ ایرانیان باستان بود، ولی در حال حاضر بخاطر وجود خطرات چهارشنبه سوری، تنها شاهد خشونت و تعداد زیادی مجروح در این روز هستیم.

این جشن ملی با این همه خشونت و سر و صدا و مجروح ارزش واقعی خود را از دست داده است و جوان ها به جای توجه به آیین چهارشنبه سوری، تنها به دنبال هیجان و ایجاد مزاحمت برای دیگران هستند.

استفاده از مواد آتش بازی هرگز به طور کامل ایمن نیست، حتی اگر کاملاً مراقب باشید. حوادث نه تنها ممکن است برای کسانی که از این مواد استفاده می کنند به وجود آید، بلکه برای کسانی که این مواد را درست می کنند نیز ممکن است اتفاق بیفتد.

چهارشنبه سوری امروز

آسیب شناسی چهارشنبه سوری

رفتار خشونت آمیز و مغایر با عرف و منش جامعه نظیر آنچه که امروزه تحت نام چهارشنبه سوری شاهد آن هستیم، در هیچ کدام از این آیین ها دیده نمی شود. بهتر است بگوییم، کسانی که با منفجر کردن ترقه و پراکندن آتش سلامتی مردم را هدف می گیرند، با تن دادن به رفتاری آمیخته به هرج و مرج روحی، آیین چهارشنبه سوری را تحریف کرده اند. پس امیدوارم دوستان عزیز با خواندن این مطالب، زیبایی این رسم کهن ایرانی را با انجام کارهای خطرناک و استفاده از وسایل خطرناک آتش بازی خراب نکنند و از خطرات چهارشنبه سوری بکاهند.

آسیب شناسی چهارشنبه سوری

مواردی از آسیب شناسی چهارشنبه سوری

سوختگی: شاید متداول ترین نوع خطرات چهارشنبه سوری که در یك مراسم آتش بازی به ذهن هر كسی می رسد سوختگی است. سوختگی در اثر بوته های خشك خیلی شدید نیست. اما سوختگی چهارشنبه سوری این روزها كه انواع مواد محترقه استفاده می شود به این آسانی ها خوب شدنی نیست. طبق آمار حادثه دیدگان در چهارشنبه سوری سال گذشته، بیش از همه دچار سوختگی درجه یك و سطحی شدند و پس از آن سوختگی درجه دو، پارگی، زخم و خراشیدگی و سوختگی درجه سه كه شدیدترین نوع سوختگی است، قرار دارد. سوختگی های ناشی از بازی با مواد محترقه خطرناك در چهارشنبه سوری دارای دو نوع عوارض هستند. برخی از آن ها به عنوان عوارض زودرس مطرح هستند و برخی در دراز مدت بر افراد عوارض ایجاد می كند. قطع عضو بدن از عوارض زودرس سوختگی ها است. عفونت ثانویه در محل زخم ناشی از سوختگی یك عارضه زودرس دیگر است. مشكلات روحی و عصبی از عوارضی است كه فرد دچار سوختگی در طولانی مدت به آن مبتلا می شود.

خطر آتش سوزی

نكته مهم: در صورتی كه لباس شما آتش گرفت از دویدن خودداری كنید و بلافاصله بر روی زمین بغلتید. پتو وسیله مناسبی برای خاموش كردن فردی است كه لباسش آتش گرفته است. استفاده از آب هم در این مواقع كمك كننده است ولی هرگز با استفاده از كپسول های آتش نشانی اقدام به خاموش كردن افراد نكنید. بد نیست بدانید سوختگی ها به ویژه سوختگی هایی كه از شدت بیشتری برخوردار است موجب دفع الكترولیت های بدن نظیر سدیم، پتاسیم می شود كه دفع این الكترولیت ها نیز منجر اختلال فعالیت كلیه ها خواهد شد. دفع الكترولیت های بدن موجب می شود كه میزان اوره در بدن افزایش یابد كه این امر موجب از بین رفتن كلیه ها و به تدریج موجب دیالیزی شدن فرد نیز می شود. برای جلوگیری از این مسئله در مراكز درمانی بیمار را تحت معالجه با سرم هایی قرار می دهند كه به میزان مورد نیاز سدیم پتاسیم و سایر املاح را داراست با این وجود در برخی موارد درمان ها موثر واقع نمی شود و فرد كلیه خود را از دست می دهد.
آسیب های چشم: یکی دیگر از خطرات چهارشنبه سوری آسیب های چشمی می باشد. كوری چشم در صورت اصابت مستقیم تركش های ناشی از انفجار مواد محترقه یكی از مواردی است كه زیاد در چهارشنبه سوری دیده می شود. میزان كوری ها ایجاد شده به حدی است كه عنوان نابینایی در چهارشنبه سوری را به خود اختصاص داده است. بر اساس آمار ۲۶ درصد آسیب ها به دلیل نارنجك، ۵۱ درصد به دلیل سیگارت و ۶ درصد نیز به علت فشفشه اتفاق می افتد. هم چنین ۵۸ درصد آسیب دیدگان مردانی با میانگین سنی ۷۱ سال بوده اند. مراجعه سریع به چشم پزشك در صورت برخورد هر شی با چشم می تواند شدت ضایعه را كاهش دهد. در موارد خفیف با انجام مراقبت های طبی یا انجام اعمال جراحی می توان بینایی فرد را به او بازگرداند ولی متاسفانه در موارد شدید چاره ای جز تخلیه چشم باقی نمی ماند.

آسیب های چشمی

نكته مهم: بعد از هر گونه آسیب به چشم تنها كاری كه باید بكنید آن است كه چشم را با یك كاور، بدون آن كه با خود چشم آسیب دیده تماس داشته باشد بپوشانید و بیمار را سریعاً به یك مركز چشم پزشكی بفرستید.
ضایعات پوستی و ریوی: یکی دیگر از خطرات چهارشنبه سوری کار کردن با مواد شیمیایی تشکیل دهنده مواد محترقه است. باید توجه داشته باشید كه هیچ ماده شیمیایی غیر خطرناكی وجود ندارد. نیترات پتاسیم، كلرات باریم، آرسنیك، نیترات سالیسیوم و پركلرات پتاسیم به كار رفته در مواد محترقه و منفجره به علت تركیب با اكسیژن و كربن همگی به نوعی خطرناك هستند و ممكن است حتی هنگام كار و تهیه، عوارضی را برای كارگران به همراه داشته باشد. به عنوان مثال مواد شیمیایی با پایه كلروكلرات به لحاظ درجه آتش گیری بسیار پایین ناراحتی های پوستی ریوی ایجاد می كند. حتی در مقیاس بالاتر آثار خونی را بجا می گذارند. دردهای شكمی، سرگیجه، حالت استفراغ و اسهال و در برخی موارد ناراحتی های تنفسی پیشرفته از آثار این مواد شیمیایی برای تولید كنندگان است. تماس با تركیبات نیتراته سبب خوردگی پوست می شود. حساسیت های پیشرفته بر روی غشا پوستی و حتی در صورت جذب از راه پوست سوختگی های پیشرفته پوست از عوارض تركیبات نیتراته است. تركیبات ذوب شده نیترات پتاسیم و سدیم می تواند سوختگی های شدیدی را به وجود آورد. در صورتی كه مواد شیمیایی با پوست شما برخورد كرد بلافاصله آن را با آب فراوان شستشو دهید و به یك مركز درمانی مراجعه كنید.
صداهای مرگبار: خطرات چهارشنبه سوری فقط به آتش سوزی و آسیب های ظاهری ختم نمی شود. بسیاری از جوانان از ایجاد صداهای مهیب در این شب لذت می برند و به نوعی برای ایجاد صدای بلندتر با یكدیگر رقابت می كنند و اصلا فكر نمی كنند كه صداهای مهیب و ناهنجار سبب بروز ناراحتی های روحی روانی، سكته های قلبی در افراد مسن و حتی سقط جنین در زنان باردار می شود.
نكته مهم: اگر پس از شنیدن صدای بلند ناهنجار دچار تپش قلب یا وزوزگوش یا كاهش شنوایی و علایمی شبیه این شدید، تنها كاری كه باید بكنید این است كه در یك فضای آرام استراحت كنید. در صورتی كه علایم بیش از ۴۲ ساعت ادامه یافت به پزشك مراجعه كنید.

مواد محترقه

چند توصیه مهم برای مقابله با خطرات چهارشنبه سوری

با رعایت چند نكته ساده می توانید از خطرات چهارشنبه سوری در امان بمانید و چهارشنبه سوری خاطره انگیز و سلامتی را بگذرانید.

  1. هرگز مواد سوختنی و ترقه در مقادیر كم یا انبوه در منزل نگهداری نشود.
  2. از آتش زدن لاستیك، هیزم و كارتن خالی در واحدهای مسكونی یا در معابر، كوچه و خیابان خودداری كنید. چرا كه ضمن ایجاد آلودگی های شدید در هوا سایر خطرات را در پی دارد.
  3. آتش بازی در نزدیكی وسایل نقلیه كه حامل بنزین و مواد سوختی هستند، در صورت كمترین نشت و حتی در شرایط عادی، این وسایل را به بمبی تبدیل می كند كه چاشنی انفجار آن كشیده شده است.
  4. در صورت روشن كردن آتش، توصیه می شود آتش در حجم كم باشد و از ریختن مواد سریع الاشتغال نظیر نفت، بنزین و سایر مواد اشتغال زا بر روی آتش به شدت خودداری شود.
  5. وجود یك كپسول خاموش كننده آتش نشانی پودری در نزدیك محوطه آتش ضروری است.
  6. از پرتاب فشفشه و موشك بر روی شاخه درختان، پشت بام و بالكن منازل خودداری شود.
  7. قبل از ترك محل روشن كردن آتش، حتماً از خاموش بودن آن مطمئن شده و توسط آب، باقی مانده آن را كاملاً سرد كرده و جمع آوری كنید.
  8. در صورت بروز هرگونه حریق یا حادثه، ضمن حفظ خونسردی در اسرع وقت با شماره تلفن ۱۲۵ ستاد فرماندهی سازمان آتش نشانی تماس گرفته و مراتب را با ذكر نوع حادثه و نشانی دقیق اطلاع دهید.
  9. بسیاری از كودكان به دور از چشم والدین مواد را خریداری و در جیب، كیف و یا كمد نگهداری می كنند كه به علت درجه آتش گیری پایین به زودی مشتعل و خسارات فراوان جانی و مالی را به بار می آورند.
  10. از انداختن ظروف تحت فشار مثل كپسول ها، اسپری های حشره كش و … به داخل آتش خودداری كنید زیرا به علت دارا بودن خاصیت انفجاری ذرات آن پرتاب و به داخل چشم وارد می شود.
  11. هنگام استفاده از فشفشه دستان تان را باز نگه داشته و از جلوی صورت دور نگه دارید تا دچار سوختگی نشوند.
  12. صاحبان فروشگاه های مواد شیمیایی و رنگ فروشی ها از فروش هر گونه مواد آتش زا و مواد شیمیایی به کودکان و نوجوانان جداً خودداری نمایند.
  13. ترقه‌های دست ساز که صدای مهیبی ایجاد می کنند، جراحات سنگین چشمی، سوختگی بدن، ناشنوایی و حتی قطع عضو را به همراه دارند و جوان ها نباید از این مواد پر خطر استفاده کنند.

چهارشنبه سوری بی خطر

این مقاله شاید دردناک ترین مقاله مسافر سلام به لحاظ محتوا باشد. به همین لحاظ جهت آرامش خاطر بازدیدکنندگان گرامی از این وبلاگ، از به کار بردن عکس های واقعی و دلخراش صرف نظر نمودیم و با استفاده از کاریکاتورها سعی کردیم محتوا و پیام را انتقال داده باشیم. مسافر سلامی های عزیز، بیایید با احترام به آیین گذشتگان و برپا کردن مراسم چهارشنبه سوری کاملاً بی خطر، سال ۹۷ را همگی کنار هم با سلامتی کامل، شاد و مفرح آغاز کنیم.

آیا از این مقاله راضی بودید؟
زهرا روح آبادی

امتیاز کاربران

  • مقاله جالبی بود. من با اینکه ایران زندگی می کنم اما، خیلی از این آداب و رسومی که برای چهارشنبه سوری در این مقاله بهش اشاره کردین رو نمیدونستم و اینجا باهاشون آشنا شدم.

    فلش/پیکان
  • محمد برومند

    مطلب خیلی خوبی بود . کاش مردم بیشتر مراسم اصیل رو اجرا میکردن به جای اینکه شهر رو به میدون جنگ تبدیل کنن.

    فلش/پیکان
  • اعظم آبجی اشتباه شد میشه نام رو تغییر بدی به آرش تشکر دستم خورد اینو میگم میدونم اینجا جاش نیست یه سریال عاشقانه تاریخی بهم معرفی میکنی

    فلش/پیکان
نظر شما درباره این موضوع
نام و نام خانوادگی:
آدرس ایمیل:
میزان رضایت شما:

👇🏻 مسافرسلام را اینجا بشناسید 👇🏻

برای اطلاع از آخرین تخفیفات هتل ها، ترفندهای سفر و آشنایی با بکرترین جاذبه های ایران در شبکه های اجتماعی در کنار ما باشید.
درخواست تماس
تلفنی رایگان
درخواست تماس تلفنی رایگان
  • شماره تماس شما:
  • نام و نام خانوادگی شما: