یلدا در مشهد

آداب و رسوم شب یلدا در مشهد

زمان خواندن: دقیقه 20
امتیاز کاربران:
امتیاز 4 از 4
شهر: مشهد
نویسنده: هانیه هوشیار
آداب و رسوم شب یلدا در مشهد
رزرو هتل های مشهد در شب یلدا با یک کلیک

یلدا در مشهد چگونه برگزار می‌شود؟

چکیده مطلب:

مراسم شب یلدا توسط ایرانیان باستان به وجود آمد و سالهاست که نسل به نسل و سینه به سینه انتقال یافته است.
اگرچه ممکن است امروزه بعضی مراسم رواج نداشته باشد و یا تغییراتی در شکل اجرای آن به وجود آمده باشد ولی هنوز شب یلدا، رنگ و بو خاص خودش را دارد.
در این مقاله مسافرسلام قصد دارد آداب و رسوم شب یلدای خراسانی‌ها را توضیح دهد تا با آداب و رسوم مردم این منطقه بیشتر آشنا شوید.

شب یلدا و حافظ خوانی

تعریف شب یلدا

به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) شب یلدا گفته می‌شود.

واژه یلدا

قدمت واژه یلدا، به دوران ساسانیان باز می‌گردد و به معنای زایش، زاد روز، میلاد یا تولد است.
منظور از تولد، ولادت خورشید (مهر/ میترا) است.
ابوریحان بیرونی به جشن یلدا با نام میلاد اکبر نام برده و منظور میلاد خورشید می‌باشد.

تاریخچه مراسم یلدا

در آثارالباقیه ابوریحان بیرونی، واژه یلدا چنین آمده است:

یلدا شب آخر پاییز و شب اول زمستان است که اول جَدی و آخر قوس می‌باشد و آن درازترین شب‌هاست.
در تمام سال و در آن شب و یا نزدیک به آن شب، آفتاب به برج جدی تحویل می‌کند و گویند آن شب به غایت شوم و نامبارک می‌باشد و بعضی گفته‌اند شب یلدا یازدهم جدی است.

در بسیاری از نقاط ایران به ویژه در جنوب و جنوب شرقی به بلندترین شب سال، شب چله می گویند.
واژه چله به معنای روز مانده به جشن سده، شب سیاه و سرد می‌باشد.

قدمت مراسم شب یلدا ایرانیان حدود هفت هزار سال می‌باشد.
ایرانیان آخرین شب پاییز را که بلندترین شب در طول سال است را شب یلدا می‌خوانند و آنرا جشن می‌گیرند. جشن‌های شب یلدا، یک سنت باستانی است از زمان‌های گذشته تا به امروز نسل به نسل به ارث رسیده است.

مردم سراسر ایران با آداب و رسوم خاص خود در این شب، تا سپیده دم در کنار یکدیگر بیدار می‌مانند و از لحظه لحظه آن لذت می‌برند.

سفره شب یلدا

مراسم شب یلدا در ایران باستان

در ایران باستان تاریکی نماد اهریمن بود و چون در طولانی‌ترین شب سال، تاریکی اهریمن طولانی‌تر می‌شد، آتش می‌افروختند تا تاریکی و شیطان را نابود کنند.
مردم گرد هم جمع می‌شدند و شب را با گفتگو، خوردن، نوشیدن، شادی و پایکوبی به سر می‌آوردند.

آنها سفره‌ای می‌گستردند و در آن هر آنچه میوه تازه فصل که نگاهداری شده بود، خشکبار و تنقلات قرار می‌دادند.

در این شب هندوانه، انار و شیرینی که همگی جنبه نمادین دارند و نشانه برکت، شادکامی، تندرستی و فراوانی هستند.
همچنین در آن سفره، آلات و ادوات نیایش همچون عطردان، آتشدان، بخوردان، برسم قرار می‌دادند.

انار و هندوانه دانه‌های زیادی دارند و انسان‌ با توسل به برکت‌خیزی و پر دانه بودن آن‌ها، خودشان را نیز مانند آن‌ها برکت‌آور می‌کنند.

رنگ سرخ انار و هندوانه نمایندگانی از خورشید در شب به ‌شمار می‌‌روند.

انار شب یلدا

یکی دیگر از آداب این شب، متل‌گویی می‌باشد که نوعی شعرخوانی و داستان‌خوانی است.
متل‌گویی در قدیم رواج داشته است و به این صورت بوده است که خانواده‌ها در این شب گرد هم می‌آمدند و پیرترها برای همه قصه تعریف می‌کردند.

آن‌ها با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده‌گویی می‌کردند.

آیین شب یلدا از قدیم در ایران، قسمتی از عراق، آسیای میانه، عربستان و برخی کشورهای جنوب خلیج فارس برگزار می‌شود.

بقیه آداب و رسوم شب یلدا اینجا براتون نوشتم.

آداب و رسوم شب یلدا در خراسان

در ادبیات خراسان واژه یلدا به‌کار برده نشده بلکه براساس اسناد شفاهی و مکتوب موجود، شب چله یا چله نشینی به کار رفته است.

در هر منطقه جغرافیایی ایران به دلیل دارا بودن اقوام و اعتقادات مختلف، این شب طولانی را با آیین‌ها و مراسم‌های خاصی خود مزیین می‌کنند.

البته در برگزاری مراسم شب یلدا، اشتراک‌های فراوانی بین اقوام مختلف ایران به چشم می‌خورد.

جشن شب یلدا در مشهد

• صله ‌رحم

معمولاً افراد در شب یلدا به خانه بزرگ فامیل، پدر و مادر می‌روند و آن شب را گرامی می‌دارند.

با به جا آوردن صله رحم و جمع شدن در خانه بزرگ‌ترها در بلندترین شب سال باعث ایجاد تقویت روابط اجتماعی، انس و الفت می‌شود.

شب‌نشینی در خانه بزرگترها ریشه در احترام و حرمت ایرانیان به بزرگترها دارد.

در این شب، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها با قصه‌گویی، تفال به دیوان حافظ، شاهنامه‌خوانی و روایت کردن داستان‌های قهرمانی اسطوره‌های باستان، میهمانان خود را سرگرم می‌کنند.

• مراسم شب چراغانی یا شب چراغ

به این دلیل که در گذشته هر میهمان برای رفتن به شب نشینی، چراغی را همراه خود می‌برده و به دلیل فراوانی چراغ‌ها از عبارت چهل چراغ یا شب چراغ استفاده شده است.
چهل چراغ یا شب چراغانی نشانه کثرت است.

در واقع اصطلاح شب چله هم از شب چراغ به وجود آمده است.

چلچراغ شب یلدا

• کف زنی در خراسان

یکی از آیین‌های خاص شب یلدا در استان خراسان رضوی و جنوبی مراسم کف زدن است. کف یک نوع شیرینی یا شربت سنتی است.

در طی این مراسم، ریشه گیاهی به نام چوبک یا بیخ را، در آب خیسانده و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام «تغار» می‌ریزند.

مردان قدرتمند با کمک چوب‌های نازک درخت انار به نام دسته گز مایع مزبور را برای چند ساعت هم می‌زنند تا به صورت کف سفت درآید.

این کار در محیط سرد انجام می‌شود تا مایع خشک شود. در پایان شیره شکر به آن اضافه می‌کنند و آماده خوردن می‌شود. آن را می‌توان با مغز گردو و پسته تزیین کرد.

کف زنی از مراسم شب یلدا

• پرتاب پوست هندوانه به پشت بام همسایه

میوه‌های مختلفی در شب یلدا مصرف می‌شود که میوه‌ اصلی، هندوانه می‌باشد.

گذشتگان اعتقاد داشته‌اند که هندوانه گرمیت مغز، سوزندگی جگر، بیماری‌های روده‌ای و گرمای تابستان سال بعد را دور می‌کند.

همچنین معتقدند هرکس در شب چله هندوانه بخورد، جگرش لک برنمی‌دارد و اگر مقداری هندوانه در شب یلدا بخورید در سراسر زمستان، سرما و بیماری بر شما غلبه نخواهد کرد.

رسم بر این است که بعد از خوردن هندوانه، پوست هندوانه را به پشت بام همسایه می‌اندازند تا اگر استطاعت خرید این میوه را ندارد پوست آنرا بتراشد و بخورد. پرتاب پوست هندوانه تا بام همسایه‌ هفتم ادامه دارد. 🙂

هندوانه شب یلدا

• تفال به حافظ

یکی دیگر از رسم‌های شب یلدا، تفالی نیز به دیوان حافظ می‌باشد که این ‌کار معمولاً توسط بزرگ خانواده انجام می‌پذیرد.

خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز رایج است، بلکه رسمی است که در سراسر ایران مرسوم می‌باشد.

آنان دیوان اشعار لسان‌الغیب خواجه حافظ شیرازی را با نیت شادکامی می‌گشایند و مراد دل خود را از او طلب می‌کنند.

به علت طولانی بودن شب یلدا، مردم با تفال زدن به دیوان حافظ ، امید به زندگی را برای میهمانان به ارمغان می‌آورند و این شب دراز را کوتاه می‌کنند.

شب یلدا خونه مادربزرگ

• شاهنامه و قصه خوانی

در شب چله بازگویی خاطرات، بازخوانی افسانه‌ها، خواندن متون منظوم و منثور همچون خواندن شاهنامه فردوسی، کتاب حمزه حیدری رایج است. همچنین قصه‌هایی که در بین مردم عامه از جایگاه خاصی برخورار بوده مانند داستان امیر ارسلان نامدار بیان می‌شود. این سنت نسل به نسل و سینه به سینه محفوظ مانده و همچنان رنگ و بویی خاص دارد.

• تهیه میوه، تنقلات و خشکبار

خراسانی‌ها معتقدند که در شب چله، باید از میوه‌هایی با خواص ویژه‌ استفاده کرد تا در سال آینده خواص آن‌ها در بدن باقی بماند.

میوه‌های مصرفی در این شب دارای خواص و مزایای خاصی هستند و در حکم واکسنی برای پیشگیری از بیماری و به ویژه سرما خوردگی استفاده می‌شوند.

این میوه‌ها شامل هویج، گلابی، انگور، پرتقال، سیب، انار، زیتون سبز، خربزه و هندوانه، لبو یا چغندر پخته، شلغم پخته، پختیک یا لبوی خشک می‌باشد.

همچنین در این شب از انواع تنقلات مانند انواع تخمه، برگه زردآلو، برگه هلو (پخته)، گردو، کشمش، بادام و غیره استفاده می‌کنند.

آجیل سنتی شب یلدا

• چله بردن برای خانواده عروس

از سنت‌های کهن شب یلدا، چله بردن برای خانواده عروس است. رسم چله بردن یعنی در این شب برای عروسی که هنوز به خانه خود نرفته است، از طرف خانواده داماد تحفه‌ای برده می‌شود.

آن‌ها اعتقاد دارند که این تحفه در شب یلدا موجب برکت در زندگی آینده عروس و داماد می‌شود.

چله بردن به اینگونه است که خانواده داماد هدایا، انواع میوه‌ها، انواع خشکبار، شیرینی و گردنبند یا دستبندی را فراهم می‌کند و آن‌ها را بر روی سینی‌های بزرگ مسی تزئین می‌کند. قبل از غروب آفتاب خانواده داماد این تحفه را به همراه نواختن دف به خانه عروس می‌بردند و شب را میهمان خانواده عروس می‌باشند.

آجیل شب یلدا

اصطلاحاً به این سینی مسی پر از تحفه “خوانچه” یا “خونچه” می‌گویند.

طبق‌های هدیه معمولاً از جنس مس هستند و روی آن با سفره‌های قرمز گلدوزی شده پوشانده شده‌اند و پر از ظرف‌های میوه، قواره‌های پارچه، خشکبار، کله قند، شیرینی و دستبند یا گردن بند برای عروس می‌باشند و همگی با نوارهای رنگی و گل تزیین شده‌اند.

در این خوانچه‌ها باید حداقل هفت نوع میوه (انار، انگور، پرتقال، سیب، گلابی، هندوانه و غیره) وجود داشته باشد.

میوه آرایی شب یلدا

مردان این خوانچه‌ها را بر سر گذارده و با شادی و پایکوبان راهی خانه عروس می‌شوند.

خانواده دختر به پاس قدردانی، قطعه پارچه‌ای یا لباسی‌ برای خانواده داماد، در سینی خالی شده هدایا می‌گذارند.

برگزاری این مراسم موجب انس، الفت، تحکیم و پیوند عمیق‌تر خانواده‌های عروس و داماد می‌شود.

جشن شب یلدا در هتل تابران

پیشنهاد ویژه برای شما زوج‌های جوان

امسال هتل تابران مشهد به زوج‌های جوانی که مراسم شب یلدا خود را در هتل جشن بگیرند، یک شب اقامت رایگان هدیه می‌دهد.

با یک حساب و کتاب سرانگشتی به این نتیجه خواهید رسید که خرج و مخارجتان در این هتل به صرفه خواهد بود و در نهایت مقداری پول را پس انداز کرده و بلندترین شب سال را در هتلی ۴ ستاره اقامت خواهید داشت.

پس همین الان با همکاران من تماس بگیرید و اطلاعات مخصوص این شب مطلع شوید.
همکاران من حتی عکس تالار هتل را برایتان ارسال خواهند کرد.
اطلاعات تماس: ۳۳۶۹۲۴۳۰-۰۵۱

• نقالی خوانی، خواندن ترانه و نوازندگی

نقالی خوانی، خواندن ترانه‌های بومی، با مضامین امید، صمیمیت یا عاشقانه، در کنار نوازندگان از جمله آیین‌هایی است که بیشتر در میان کردهای خراسان (کرمانج) مرسوم می‌باشد.

قرائت اشعار «جعفرقلی» شاعر کرمانج، خوانندگی و نوازندگی با موضوع شب و تاریکی مرسوم می‌باشد.

خراسانی‌ها در این شب به رفص و پایکوبی می‌پردازند و بر سردی و سیاهی کسل کننده شب، غلبه می‌کنند.

رقص شب یلدا
در آخر برای شما مردم عزیز خراسان به خصوص مشهدی‌ها پیشنهادهای ویژه‌ای داریم، به جدول زیر نگاهی بیاندازید:

 

این بار شب یلدا را متفاوت با مادربزرگ و پدربزرگ خود بگذرانید

برگزاری مراسم ویژه شب یلدا در بهترین هتل‌ های مشهد
هتل های برگزارکننده برنامه‌ها زمان برگزاری تلفن اطلاعات و رزرو
هتل مجلل درویشی جنگ شادی
استند آپ کمدی
گروه کُر
موسیقی زنده
شام به صورت بوفه
ترانسفر رایگان
حافظ خانی
شب یلدا
از ساعت ۱۹ الی ۲۳
۰۵۱-۳۳۶۹۲۴۳۰
۰۹۱۵۴۷۷۰۱۰۵
هتل قصر طلایی سرو میوه، تنقلات و شام بوفه شب یلدا
از ساعت ۲۰ الی ۲۴
۰۵۱-۳۳۶۹۲۴۳۰
۰۹۱۵۴۷۷۰۱۰۵
هتل هما ۱ موسیقی زنده گروه دلشدگان
شام بوفه
حافظ خانی
پذیرایی میوه، آجیل و شیرینی
گروه رقص سنتی (گروه فرخه)
طنز و کمدین
سفره و میوه آرایی
نورپردازی
قرعه کشی به همراه جوایز نفیس
عکس یادگاری
اهدای دسته گل
شب یلدا
از ساعت ۱۹:۳۰ الی ۲۳
۰۵۱-۳۳۶۹۲۴۳۰
۰۹۱۵۴۷۷۰۱۰۵
هتل پردیسان خواننده (محسن میرزاده)
اجرای آقای رفوگران
رقص سنتی محلی
منوی شام بوفه
پذیرایی میوه، آجیل و شیرینی
نوازنده محلی (شاهرخ کریمی)
شب یلدا
از ساعت ۱۹ الی ۲۳
۰۵۱-۳۳۶۹۲۴۳۰
۰۹۱۵۴۷۷۰۱۰۵
هتل هما ۲ موسیقی زنده
حافظ خوانی
شام بوفه
پذیرایی میوه، آجیل و شیرینی
شب یلدا
از ساعت ۱۹:۳۰ الی ۲۴
۰۵۱-۳۳۶۹۲۴۳۰
۰۹۱۵۴۷۷۰۱۰۵
هتل میثاق

موسیقی زنده
استند آپ کمدی
شاهنامه خوانی
شام بوفه
پذیرایی میوه، آجیل و شیرینی

شب یلدا
از ساعت ۱۹ الی ۲۳
۰۵۱-۳۳۶۹۲۴۳۰
۰۹۱۵۴۷۷۰۱۰۵

مسافرسلام بدرقه پاییز را به شیوه یلدایی برایتان آرزومند است.

تبریک شب یلدا مسافرسلامی

آیا از این مقاله راضی بودید؟
برچسب ها: آیین ایرانی
اشتراک گذاری:
هانیه هوشیار
سلام این یک زندگی نامه است

امتیاز کاربران

  • ریحانه کوچک زاده

    چه مقاله خوبی بود، از خوندنش لذت بردم

  • امینه کردستانی

    من از رسم پرت کردن دونه هندوانه به پشت بوم همسایه خبر نداشتم 🙂 باحال بود

نظر شما درباره این موضوع
نام و نام خانوادگی:
آدرس ایمیل:
میزان رضایت شما:

هتل های مرتبط

  • هتل مدینه الرضا مشهد
    %۲۱
    تخفیف

    هتل مدینه الرضا مشهد

    ۵
    مشهد - ابتدای خیابان شیرازی - نبش شارستان رضوی.
    برای دیدن قیمت ها به صفحه هتل مراجعه کنید
  • هتل تابران مشهد
    %۳۵
    تخفیف

    هتل تابران مشهد

    ۴
    مشهد- چهارراه زرینه - روبروی کاشانی 14.
    برای دیدن قیمت ها به صفحه هتل مراجعه کنید
  • هتل پارسیس مشهد
    %۴۵
    تخفیف

    هتل پارسیس مشهد

    ۵
    مشهد - بلوار وحدت - بعد از وحدت ۷ - بلوار امیرالمومنین - ساختمان دوم سمت راست.
    برای دیدن قیمت ها به صفحه هتل مراجعه کنید
  • هتل حیات شرق مشهد
    %۶۸
    تخفیف

    هتل حیات شرق مشهد

    ۳
    مشهد - خیابان نواب صفوی - بین نواب 10 و 12.
    برای دیدن قیمت ها به صفحه هتل مراجعه کنید
  • هتل رفاه مشهد
    %۱۰
    تخفیف

    هتل رفاه مشهد

    ۴
    خیابان امام رضا - خیابان دانش شرقی - شهید حنایی 12.
    برای دیدن قیمت ها به صفحه هتل مراجعه کنید

👇🏻 مسافرسلام را اینجا بشناسید 👇🏻

برای اطلاع از آخرین تخفیفات هتل ها، ترفندهای سفر و آشنایی با بکرترین جاذبه های ایران در شبکه های اجتماعی در کنار ما باشید.
درخواست تماس
تلفنی رایگان
درخواست تماس تلفنی رایگان
  • شماره تماس شما:
  • نام و نام خانوادگی شما: